İHD: 19 Aralık Katliamı Yıldönümünde Yürüyüş Çağrısı(19 Aralık, 14.00, Galatasaray)
"Bu eylem ne ‘intihar’ ne de ‘çaresizlikti’. Bu eylem özünde düşündüklerimizi yaşayabilmenin, tecrit politikalarına karşı kendimizi savunabilmenin aracıydı"
"Türkiye’de 19-22 Aralık 2000 tarihlerinde „Hayata Dönüş Operasyonu“ adı altında ve toplam 22 cezaevini kapsayan bir toplu katliam girişimi gerçekleştirildi. 19-22 Aralık 2000; 3 gün süren bu katliam sırasında ikisi asker ve 30 tutuklu olmak üzere toplam 32 kişi yaşamını yitirdi. 30 tutsağın yaşamını yitirmesiyle sona eren ‘Hayata Dönüş Operasyonu’ F-Tipi cezaevlerinin kanlı temelini oluştururken, geride yaşamının geri kalanını sakat kalmaya mahkum onlarca yüzlerce yaralı bırakmıştır. Devlet, bu operasyonla 19 Aralık öncesi ölüm orucuna giren 700’den fazla tutsağı fiziki ve ruhsal olarak kırıma uğratmak istemiştir. Aradan 10 yıl geçti. Biz de o günleri yaşayan tanıklarla sohbet ettik"
19 Aralık ve hafızasızlık -H. SAVDA - Gazeteler ve yazarları ''Hayata Dönüş'' için devleti kutlamışlardı.. - ''Hayata Dönüş''ün Sanıkları Hatırlamıyor, Bilmiyor

18 Aralik 2010
30 tutsağın yaşamını yitirmesiyle sonuçlanan ‘Hayata Dönüş Operasyonu’ F-Tipi cezaevlerinin kanlı temelini oluştururken, ardından yaşamının geri kalanını sakat devam etmeye mahkum yüzlerce yaralı bıraktı. Devlet, bu operasyonla 19 Aralık öncesi ölüm orucuna giren 700’den fazla tutsağı fiziki ve ruhsal olarak kırıma uğratmak istemiştir.
Türkiye’de 19-22 Aralık 2000 tarihlerinde „Hayata Dönüş Operasyonu“ adı altında ve toplam 22 cezaevini kapsayan bir toplu katliam girişimi gerçekleştirildi. 19-22 Aralık 2000; 3 gün süren bu katliam sırasında ikisi asker ve 30 tutuklu olmak üzere toplam 32 kişi yaşamını yitirdi. 30 tutsağın yaşamını yitirmesiyle sona eren ‘Hayata Dönüş Operasyonu’ F-Tipi cezaevlerinin kanlı temelini oluştururken, geride yaşamının geri kalanını sakat kalmaya mahkum onlarca yüzlerce yaralı bırakmıştır. Devlet, bu operasyonla 19 Aralık öncesi ölüm orucuna giren 700’den fazla tutsağı fiziki ve ruhsal olarak kırıma uğratmak istemiştir. Aradan 10 yıl geçti. Biz de o günleri yaşayan tanıklarla sohbet ettik:

Yusuf Karaca: (1969 Dersim doğumlu. 19 Aralık operasyonu ile Edirne F Tipi Cezaevi’ne götürüldü. Tahliye olduğu 2002 nisanına kadar bu cezaevinde tek kişilik ve üç kişilik hücrelerde tutuklu kaldı.)
Devletin politik tutsaklara dayattığı tecrit ve izolasyon saldırısını püskürtebilmek için tutsakların elindeki en önemli mücadele yöntemini devreye koyarak başlattığımız açlık grevi ve ölüm orucunda bir sıra neferi olarak ben de yer aldım. Cezaevlerine yönelik yapılan 19 Aralık Operasyonu öncesinde de aynı nitelikte saldırılar yapılmıştı. Eskişehir tabutluklarını devreye koyma çabaları ve ona karşı politik tutsakların ölüm orucu direnişi ile belli bir süre püskürtülmüş oldu. Daha sonra Buca, Ulucanlar ve Diyarbakır Katliamlarının hepsi aynı niyet ve amaçla yapılmıştı. Devlet saldırısını meşrulaştırmak ve haklı göstermekti. Aylarca medya yoluyla ‘koğuşların kötülüğünü’, ‘örgüt baskısını’, ‘isyanları’ işlediler. Bunu o kadar ileri götürdüler ki, 19 Aralık Katliam’nı ‘Hayata Dönüş Operasyonu’ olarak gösterdiler. Ölüm orucu direnişi ve 19 Aralık Katliamı’nda medya rolü yine yerini almıştı. Yine çarpıtmalar, yalan haberler ve göz boyamaları gündemdeydi…Medya’nın karşı devrimci tutumu dışında ölüm oruçları kamoyunun gündeminde önemli yer aldı. Birçok aydın ve sanatçıların desteğini gördük. Gerek tutsak aileleri ve kitlelerin ileri kesimleri, aktif olarak bu direnişimizi desteklediler. Dünya kamoyunda önemli bir yer tuttu. Fakat 19 Aralık Operasyonu ile birlikte yapılan Operasyonlar ve şiddettin artırılması ile susturuldu. Cezaevi koşullarında bugüne kadar esasta değişen bir şey olmadı. Tecrit ve saldırılar günümüzde halen tüm şiddeti ile devam etmekte, sürmektedir. Ceza evinde yaşadıklarım, izlediklerim ve hissettiklerim şahsen hayatımda unutulmayacak izler bıraktı. Ve hala rüyalarımda cezaevinda yaşadıklarımı görürüm. Sağlık açısında bende önemli izler bıraktı.“

Gönül Aslan: (1976 Dersim doğumlu. Aslan, Temmuz 2000’de Burdur Cezaevi’ne yönelik yapılan operasyondan sonra Uşak Cezaevi’ne sevk edildi. 2001 yılında sağlık nedeniyle şartlı tahliye oldu.)
„Cezaevleri, dönemin iktidar partileri ve MGK tarafından belirlenen stratejilerle yönetilmektedir. Türkiye ve Kürdistan cezaevlerine yönelik yapılan her operasyon, o dönemin devrimci dinamiklerine paralel gelişmekteydi. Yıllarca bitirilemeyen, ‘çıban’ olan cezaevleri sorunu stratejik bir saldırıyla bitirilmek isteniyordu. Her dönem yeni argümanlarla konseptler belirlendi. Örneğin 1996 yılında ‘komün yaşıyorlar’ açıklaması yapan dönemin Adalet Bakanı Mehmet Ağar, komün yaşamına alternatif olarak tek kişilik cezaevlerini savunuyordu. 1996 yılında direniş, başlatıldı ve ölüm orucu direnişçilerinden 12 tutsak hayatını kaybetti. ‘Tabutluk’ olarak adlandırılan bu sistem, politik tutukluların sergilediği ölüm orucu direnişi sonucu durduruldu.“

Bu konuyla ilgili olarak kısa bir parantez açıyoruz, Gönül Aslan’ın kısaca bahsettiği 1996 Ölüm Orucu sürecinin bir canlı tanığı Pervin Kurtulmaz’dı. 1996 yılı ölüm oruçlarında Çanakkale Cezaevi’nde olan Pervin, o yıllar üzerinden henüz atamadığı bir çok anısını içinde saklıyor, konuşmuyor… 12 kişinin şehit olduğu, onlarca devrimci tutsağın sakat kaldığı 1996 Ölüm Orucu eylemleri… On yıl cezaevinde tutuklu kalan Pervin, 19 Aralık 2000 Katliamı vahşetini Gebze Cezaevi’nden izliyor, yaşıyor. 1996 Ölüm Orucu sonuçlarında sağlık sorunları ciddi boyuta ulaşan Pervin, 2000 yılı ölüm orucuna kabul edilmez, talebi sağlık sorunları nedeniyle merkezi tertip tarafından katılması reddedilir.

‘Tutukluyduk ama çaresiz değil’

Peki ölüm orucu Gönül Aslan için neyi ifade ediyordu? Onlarca devrimci tutsak niçin böylesi ciddi bir adıma karar verdi; Gönül, sorumuza şu sekil cevap veriyor: „2000 Ölüm Orucu sürecinin doğru anlaşılması açısından bütüne bakmak gerekiyor. Direnişin içinden biri olarak; eylemimizin doğru anlaşılmasını isterim. Bu eylem ne ‘intihar’ ne de ‘çaresizlikti’. Bu eylem özünde düşündüklerimizi yaşayabilmenin, tecrit politikalarına karşı kendimizi savunabilmenin aracıydı. Tutukluyduk, ama çaresiz değildik. Çaresiz olan ‘dışardakiler’ ve tretman politikalarının sahipleriydi. Dışarda tutuklu yakınlarının ve kimi sivil toplum örgütlerinin bu süreci anlatma mücadeleleri yerel ve genel basında sıkça yer alıyordu.

Ve iki yıl boyunca Türkiye devletinin tüm şiddetine rağmen, yoğun bir mücadele verdiler. O gergin süreci sadece tutuklular değil, tutuklu yakınları da yaşıyorlardı. Dışarda güçlü bir muhalefet örgütlendi. Belki de ilk kez… Belki ilk kez Türkiye Devleti’nin tretman politiklarına karşı bu denli geniş çapta bir tepki veriliyordu. Yazarlar, aydınlar, sanatçılar, duyarlı-demokrat kesimler, dayatılan hücre yaşamına karşı tavrını belirlemişti. Devlet de bunu gördü, tıpkı Ulucanlar Katliamı’nda yaptığı gibi önce tutuklu yakınlarına ve duyarlılık gösteren her kesime operasyon düzenledi.

Niçin bunu yaptı diye soracaksınız? Çünkü dışarda kesilen ses ‘içerinin’ daha hızlı ölümünü sağlayacaktı. Devletin bu sindirme saldırısı maalesef hayat buldu. Aracı olan aydınlar dahi bir süre sonra devletle aynı ağızdan açıklamalar yapmaya başladılar. O güne kadar hergün haber yapan medya, sonradan sadece Bakanlığın açıklamalarını vermekle yetindi. Fakat susan sadece Medya ve genelinde basın değildi. Bütün duyarlı kesim, aracılar, aydınlar, yazarlar; herkes ölüm sessizliğine büründü. Bu sürecin tüm sorumluluğu direnişçilere bırakılmış oldu.“

‘Yalnızlık çok ağırdır’

„Çok ağır bir süreçtir, yanlız bırakılmak. Tepkileri duyamamak, dışarıdan moral alamamak… Evet 19-22 Aralık arası süren direnişi, bu iradeyi anlatmak gerçekten zor. Bazı zamanlar vardır ki; sözün bittiği an gibi gelir insana. Ne olursa olsun yanlış, hata, eksik ne derseniz deyin; 19-22 Aralık tarihi, direniş açısından destanlaşmış bir tarihtir.“

Ve Gönül, dalgın bir şekilde devam ediyor: „Binlerce gaz bombası: hem de her çeşidinden. Onca kurşun ve işkenceye karşı ‘Teslimiyet mi? Asla!’ denilerek her tutuklu direndi. 19 Aralık’tan sonraki ‘yaşam’ artık bizim için gerçek olandı. İzolasyon-tecrit, yüz yüze kaldığımız gerçeklikti.“ Katliama gelmeden ölüm orucu sürecini de Gönül Aslan’a soruyoruz: Devletin ilk yöneliminin çeşitli uygulamalarla tutsağın iradesini kırmak olarak tarif ediyor bu süreci ve ekliyor: „İlk iki ayda ziyaret, havlandırma, mektup, sıcak su gibi hayata dair herşey durdu. Bütün bunlarla iradelerimizin kırılacağını düşündüler. Fakat yaşanan tüm zayıflıklara rağmen Ölüm Orucu Direnişimiz devam etti. Bu süreci kısaca anlatmak pek mümkün değil. Ve şuna inanıyorum ki, her tutuklunun anlatamadığı, yüreğinde saklı kalan bir anı vardır. Fakat az önce belirttim... Devlet o süreçde sadece tutuklulara karsı yönelmedi. Devlet aynı zamanda tutukluklar üzerinden dışardaki muhalefete de ağır şekilde ve tüm şiddeti ile yöneldi. Ve toplumun her kesimini sindirerek susturmak istedi. Çocuklarının akibetini öğrenmek için yollara düşen tutuklu yakınlarının örgütlü gücü bu şekilde parçalandı. Devlet, cezaevleri üzerindeki hakimiyetini halka böyle yansıttı. Bunu bir kez değil defalarca kez yaptı. Ulucanlar ve Burdur operasyonları bunların provasıydı. Bu konsept içeriyi ve dışarıyı teslim alacak şekilde uygulanıyordu. Duyarlı kesimin hemen refleks vermesi, bir araya gelip örgütlenmesi zaman alacaktı.“

Gönül Aslan, kamuoyunun susturulmasında medyanın etkisinin belirleyici olduğunu düşünüyor. Aslan’a göre medya operasyonun olmasının zeminini hazırladı. Aslan, devamla şunları söylüyor: „Bu yüzden Türkiye halkını ‘Niye bize sahip çıkmadınız’ diye suçlayamayız. Maalesef bazı Türkiyeli, Kürdistanlı duyarlı kesimler, hem tutukluları, hem de yakınlarını yalnız bıraktılar. Mücadelemizde, direnişimizde yanlız bırakıldık.“

Kaybetme duygusu

Bir tutsağın ölüm orucuna psikolojik olarak kendini hazırlamasını ise Aslan şu şekilde ifade ediyor: „Ölüm orucu eylemim 212 gün yani 7 ay sürdü. Bu sürece başlarken, elbette bütün hayatını gözden geçiriyorsun. Yaşadıklarım... yaşayamadıklarım... ölüm, yaşam, özlemler herşey içiçe geçiyor. Doğal olarak yoğun duygular yaşanıyor. Ve kendi açımdan sürecin ölüm orucuna evrileceğine çok emindim.

Ve peş peşe iki katliam yaşadım: Ulucanlar ve Burdur. Ölüm bizim için anlık bir meseleye dönmüştü; tesadüfen yaşıyorduk. Bu süreci durdurabilmenin tek aracı ölüm orucu eylemiydi ki, süreç bunu dayatıyordu. Tüm tusaklar, örgütler bu süreci uzun uzun tartıştılar. Bir hazırlık süreci vardı yani.

Ama yine de sevdiklerini kaybetme ya da sevdiklerinin seni kaybetme duygusu insanı etkiliyor. Direniş, yaşam, ölüm, zafer; süreçleri bana göre beyindeki zincirlerin kırıldığı, insana dair doğal olan tüm duyguların yaşandığı anlardır. Ve kendi içinde güçlü bir birlikteliği ve dayanışmayı yaratıyor. Siper yoldaşlığı dediğimiz olgu, gerçekte böyle şekillendi. Grup kaygısından sıyrılarak bütünleştik. Eylemin yarattığı direnç; sevgi ve fedakarlığı yarattı. O süreci paylaştığım tüm arkadaşlarımdan, siper yoldaşlarımdan söz ederken hala aynı heycanı yaşıyorum. „

Katliamların üzeri kapatılıyor

Geçen 10 yıl, duygular karmaşası ve katliama imza atanların adalete hesap vermesi yönündeki beklentiler... Konu hakkında Gönül Aslan şunları söylüyor: „Evet. 10 yıl geçti. Ama katliamı yapanların yargılanma süreci yeni başlayabildi. Katliamı planlayanlar yargılanır mı? Ya da ne kadar ay, ya da yıl sonra yargılanır bilemiyoruz. Ulucanlar Katliamı’nın üzerinden 11 yıl geçti, dava düştü. Zaten operasyondan hemen sonra da deliller silindi. Katliama katılıp, ilk çekilen video kayıtlarını yok eden Albay Ali Öz görevine devam etti. Cezaevleri genel Müdürü Ali Suat Ertosun HSYK’ye getirildi. Ulucanlar Katliamı böylece kapatıldı. 19 Aralık dosyasının da bu şekilde kapanmaması, katliama katılanların yargılanması için hukuk mücadelesi vermekle mümkündür ancak. En azından unutturmamak adına da olsa, katliamın üstünü kapatmamak gerekir. Cezaevleri ‘Türkiye’nin kanayan yarası’ olmaya devam ediyor ve edecek. Fakat şu bir gerçektir ki, F-tipi uygulaması, halkı mücadele etmekten vazgeçirmedi. Hala yüzlerce tutuklunun olduğu F-tiplerinde işkenceli tecrit ve izolasyon devam ediyor. Halen hasta ve yaralı tutuklular tedavi edilmiyor. Yargılanma süreçleri ise ayları, yılları buluyor. „
Yalnızlaştırılan tutsağa, onun yalnız olmadığını hissettirmenin ve tecrit politikasını deşifre etmenin çok önemli olduğunu vurgulayan Aslan, „Bizler dışarıdayız ama tutuklular halen içerideler ve bu şiddetleri yaşıyorlar. Eğer dışarıdan hiç bir şey yapamıyorsak bile en azından bir kart atabiliriz, mektup yazabiliriz. 19 Aralık Katliamı’nı unutmadığımızı tutuklulara kart atarak gösterebiliriz. Böylesi bir durumdan dışarıdan gelen her bir söz, her bir mektup moral vericidir… bunu unutmayalım. Söylenecek çok şey vardır.

Sürgün, işkence, katliam, hücre, tecrit, açlık..vs.; bunlar dün olduğu gibi bugün de devam ediyor... Bütün bunların açtığı yaralar vardır. Bu yaraları, insanda bıraktığı hasarları onarmak yada yok etmek elbette uzun süreci alıyor. Bakın, ölüm orucu ve ardından operasyon sonucu bir çok arkadaşım sakat kaldı. Kalıcı hasarlar yaşayıp yaşamını idame ettiremeyen arkadaşlarımız da var. Herkes tarafından şu bilinmelidir ki, unutmak da affetmek de mümkün değil bizim için.“

Katliamın diğer bilançosu

Operasyon düzenlenen cezaevi sayısı: 20
Öldürülen tutuklu ve hükümlü sayısı: 30
Hastaneye kaldırılan yaralı tutuklu-hükümlü: 237
Yaşamını yitiren asker: 2
Yaralanan asker sayısı: 6
Edirne F Tipi Cezaevi’ne sevk edilenler: 348
Kocaeli F Tipi Cezaevi’ne sevk edilenler: 340
Sincan F Tipi Çezaevine sevk edilenler: 341
Kartal F Tipi Cezaevi’ne sevk edilenler: 67
Bakırköy Kadın ve Çocuk Tutukevi’ne sevkler: 45
Açlık grevi süren cezaevi: 41
Operasyon öncesi ölüm orucunda olanlar: 259
Operasyondan sonra ölüm orucunu sürdürenler: 357
Açlık grevini sürdürenler: 1656
Operasyonu protesto sırasında gözaltına alınanlar: 2.145
Operasyonu protesto edenlerden tutuklananlar: 58
Copla tecavüz iddiası: 8
Operasyon sonrası basılan kültür merkezi, dernek, parti binası: 18
Mühürlenen dernek sayısı: 2

Yaşamını yitiren tutuklular
1. Ahmet İbili. Ateşli silah yaralanması ve yüzeysel yanıklar. Ümraniye.
2. Ali Ateş. Ateşli silah yaralanması. Bayrampaşa.
3. Ali İhsan Özkan. Bursa.
4. Alp Ata Akçayüz. Ateşli silah yaralanması. Ümraniye
5. Aşur Korkmaz. Ateşli silah yaralanması. Bayrampaşa
6. Berrin Bıçkılar. Yanık ve ölüm orucu sonucu ölüm. Uşak
7. Cengiz Çalıkoparan. Ateşli silah yaralanması. Bayrampaşa
8. Ercan Polat. Karın alt kısmında ateşli silah yarası. Ümraniye
9. Fahri Sarı. Kurşunla ölüm. Çanakkale
10. Fırat Tavuk. Yanma sonucu ölüm. Bayrampaşa
11. Fidan Kalşen. Kurşun ve yanma sonucu ölüm. Çanakkale
12. Gülser Tuzcu. Yanma sonucu ölüm. Bayrampaşa
13. İlker Babacan. Çanakkale
14. İrfan Ortakçı. Çankırı
15. Murat Ördekçi. Ateşli silah yaralanması Bayrampaşa
16. Murat Özdemir. Bursa
17. Mustafa Yılmaz. Ateşli silah yaralanması. Bayrampaşa
18. Nilüfer Alcan. Yüzü ve elleri 1. derecede yanık, duman zehirlenmesi. Bayrampaşa
19. Özlem Ercan. Yanma sonucu ölüm. Bayrampaşa
20. Seyhan Doğan. Yanma sonucu ölüm. Bayrampaşa.
21. Sultan Sarı. Çanakkale
22. Şefinur Tezgel. Yanma sonucu ölüm. Bayrampaşa
23. Ünsal Gedik. Kafasında ekimoz var. Karbonmonoksit zehirlenmesi olabilir. Ümraniye
24. Yasemin Cancı. Uşak
25. Yazgülü Güder Öztürk. Yanma sonucu ölüm. Bayrampaşa
26. Halil Önder. Ceyhan
27. Hasan Güngörmez. Ölüm Oruçcusu. Sincan.
28. Rıza Poyraz. Ateşli silah yaralanması, künt kafa travması. Ümraniye.
29. Kimliği Belirsiz. Ateşli silah yaralanması ve yüzeysel yanıklar sonucu tanınmaz durumda. Ümraniye
30. Kimliği Belirsiz. Ateşli silah yaralanması ve yüzeysel yanıklar sonucu tanınmaz durumda. Ümraniye

NİHAL BAYRAM

http://bayrampasaicinadalet.com/index.php?ind=gallery&op=foto_show&ida=18